سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
188
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
( 1 ) و فرمود : « گروهى خدا را از روى ميل و رغبت بندگى مىكنند و اين بندگى بازرگانان است و گروهى خدا را از روى ترس بندگى مىكنند و آن عبادت بردگان است و گروهى از روى سپاسگزارى عبادت مىكنند و آن است عبادت آزادگان » « 1 » ( 2 ) و فرمود : « از رميدن نعمتها بترسيد كه هر چه از دست رفت ، بازنمىگردد ! » « 2 » ( 3 ) و فرمود : « بهترين اعمال آن عملى است كه نفس خود را به انجام دادن آن وادارى » « 3 » و فرمود : « اگر خداوند مردم را به خاطر نافرمانى خود نترسانيده بود براى شكر نعمتهاى او لازم بود كه او را نافرمانى نكنند » « 4 » . از اين سخن على ( ع ) گويندهاى الهام گرفته و سروده است : ( بعضى مىگويند : اين دو بيت از امير المؤمنين ( ع ) است ) هب البعث لم تأتنا رسله * و جاحمة النّار لم تضرم أ ليس من الواجب المستحق * حياء العباد من المنعم « 5 » ( 4 ) و فرمود : « چه بسيار است پندها و عبرتها و چه اندك است پندپذيرى ! » « 6 » . ( 5 ) و فرمود : « كمتر چيزى كه لازم است شما در برابر خداى سبحان انجام دهيد آن است كه به وسيلهء نعمتهاى او براى معصيتهايش كمك نگيريد » « 7 » . ( 6 ) و فرمود : « مدت عمر ، هر چند دراز باشد ، كوتاه است و گذشتگان براى حاضران عبرتند و هر مردهاى براى زنده پند و موعظه است ، نه روزى كه گذشته برمىگردد و نه تو نسبت به فردا اطمينان دارى و همه از همه جدا مىشوند و به هم مىپيوندند ، بنابراين براى آن روزى آماده شويد كه نه مال و ثروت آن روز سودى دارد و نه اولاد ، مگر كسى كه با دلى سالم و قلبى پاك به درگاه خدا آيد ، در انجام عملى كه از پاداش آن بىنياز نيستيد ؛ استقامت كنيد و از عملى كه تاب تحمّل مجازاتش را نداريد بازگرديد ، زيرا كه صبر بر طاعت آسانتر است از صبر بر عذاب و براستى كه نفسهاى شما قابل شمار و آرزويتان گسترده و عمرتان
--> ( 1 - 2 - 3 - 4 ) در نهج البلاغه ( صبحى صالح ) به شمارهء 237 ، 246 ، 249 ، 290 با تفاوت زيادى آمده است - م . ( 5 ) گيرم كه پيامبران مبعوث نشده بودند و شرارهء آتش دوزخ زبانه نمىكشيد ، آيا واجب و شايسته نبود كه بندگان خدا ، از خداى روزىبخش حيا كنند ؟ ! ( 6 - 7 ) در نهج البلاغه ( صبحى صالح ) به شمارهء 279 ، 330 ، با مختصر تفاوتى آمده است - م .